Over jouw wil … wil de overheid beslissen.

‘Vraag me af wat het motief van de jongeman is. Geld of humanitair belang?’
Een reactie van mij op een nieuwsartikel over de 28-jarige Alex. S. uit Eindhoven, die wordt verdacht van hulp bij zelfdoding. Zeker zes mensen zijn overleden nadat ze het dodelijke poeder van hem hadden gekocht. Na het opnieuw en zorgvuldiger lezen van het artikel heb ik zelf een conclusie getrokken, eentje die ik stellig als juiste durf te bestempelen: humanitair belang.

Volgens het artikel verkocht hij het poeder voor twintig euro via Marktplaats én was lid van de Coöperatie Laatste Wil. Klinkt niet als iemand die daar erg rijk van is geworden of alleen daarvan zichzelf kon voorzien in eigen onderhoud. Waarom dan wel? Omdat er dus vraag naar is. Veel vraag blijkbaar.
Dat ‘waarom’ is De vraag die wat mij betreft (vaker) gesteld moet gaan worden. In de tweede kamer, aan huisartsen, aan instanties van de geestelijke gezondheidszorg, aan het Expertisecentrum Euthanasie.
De personen en instanties die over jouw wil beslissen … de wil om niet meer te willen leven.

Dit onderwerp raakt mij diep, omdat ik een persoon ken … een jongeman, die hier niet meer wil zijn.
Hij heeft geen doodswens, maar de wens om niet meer dit leven te leven. Hij wil niet impulsief, veelal op gruwelijke wijze, en liever niet alleen, uit dit leven stappen. Vijf jaar geleden vertelde hij dit aan zijn moeder. Beschreef aan haar helder en onbetwistbaar de geestelijke tormenten die hij doorstaat, iedere minuut van iedere dag, al zolang hij het zich heugen kan.
“Alsjeblieft, laat mij niet dat telefoontje krijgen dat je voor een trein bent gesprongen of onderaan een flatgebouw ligt. Laat mij niet je deur openen en je zien bungelen. Als dit is wat je wil, doe het dan niet in eenzaamheid. Ik heb je op deze aardbol gezet, ik wil erbij zijn als je die verlaat”, was haar reactie.
Op dat moment zat hij net één jaar in therapie. Dat gaf beide natuurlijk nog hoop op verlichting, progressie, of zelfs rehabilitatie. Onlangs, vele therapeuten en enkele levenslange diagnoses verder, zonder enige verbetering of enig vooruitzicht daarop, belde hij zijn moeder.
“Weet je nog wat je toen had beloofd, ik vraag je nu om mij daarbij te helpen mam.”

Zelf is hij mentaal en sociaal niet in staat om zo een traject in gang te zetten en door te zetten. Zijn moeder is daarom contactpersoon, op zijn verzoek, en voert waar nodig het woord. Ze hadden niet verwacht dat het makkelijk zou zijn, tuurlijk niet. Het gaat om leven en dood. Daar moet je zorgvuldig mee om gaan. Tot hun grote ontsteltenis is dat nu juist totaal niet het geval.

Een verzoek tot euthanasie begint bij de huisarts. De huisarts is hierin onafhankelijk en mag bepalen, naar eigen goeddunken of hij of zij dit verzoek honoreert. Mits het aan de zes zorgvuldigheidseisen van de Rijksoverheid voldoet. 1. Vrijwillig en weloverwogen verzoek; 2. Uitzichtloos en ondragelijk lijden; 3. Informeren over de vooruitzichten; 4. Geen redelijke andere oplossing; 5. Raadplegen onafhankelijke arts; 6. Medisch zorgvuldige uitvoering.
Redelijke eisen zeg ik. Ook eis nummer twee en vier, die in geval van ziekte en/of lichamelijk lijden goed aantoonbaar lijken. Lijken ja, want ook daar zie ik schrijnende gevallen van misinterpretatie de revue passeren. Deze twee eisen zijn namelijk te subjectief. Want, wat uitzichtloos, ondragelijk en redelijk is hangt altijd af van de persoon die het ervaart.
Derhalve, en dat begrijp ik, is geestelijk lijden nog gecompliceerder om aan te tonen.

Volgens zijn moeder nam de huisarts zijn verzoek wel serieus. Zij was erbij en vulde hem aan waar nodig. Toch wees de huisarts het verzoek alsnog af met de beweegreden dat dit hoort te liggen bij zijn hoofdbehandelaar. De hoofdbehandelaar wees het vervolgens ook af omdat hij bij deze instantie officieel niet meer in behandeling was. Als het verzoek tot euthanasie bij alle partijen wordt afgewezen, dan … pas dan, kom je terecht bij het Expertisecentrum Euthanasie. Voor het gemak hierna te noemen, ECE.
Het ECE moet de aanvraag toetsen en heeft hiervoor alle beschikbare rapporten nodig. Dit moest hij zelf maar ‘even’ regelen. De ex-hoofdbehandelaar daarentegen vond weer dat die verantwoording juist bij het ECE lag. Toen zijn moeder van het kastje, via de muur, terug bij het kastje kwam werd haar door de ex-hoofdbehandelaar per email duidelijk gemaakt dat zij eigenlijk geen tijd hadden voor dit soort zaken. “Het gaat af van de tijd van cliënten die wél in behandeling zijn en kost een hoop papier.”
Sorry wat???!!!!!!

Enfin, na talloze telefoontjes, mailtjes en weken, acht om precies te zijn, ontving hij een brief(je) van het ECE. Niet zijn moeder, die als contactpersoon, het eerste aanspreekpunt is. Hij kan namelijk niet met dit soort emoties overweg en zijn moeder doet dan de vertaalslag voor hem. Dat is zíjn wens, zíjn verzoek. Daar heeft hij nota bene schriftelijk toestemming voor gegeven aan het ECE.
Samengevat was de boodschap deze: Zij nemen het verzoek tot euthanasie niet eens in behandeling omdat er aan één belangrijke eis niet is voldaan. Medicatie!!!

Kijk, en dat is exact wat hij niet wil. Medicatie en nóg meer therapie.
Zijn moeder belde maar weer eens met het ECE en vroeg: “Wat is dan precies de medicatie die geslikt moet worden en voor hoe lang?”
“Tja, daar kunnen we geen uitspraak over doen, dat ligt aan de persoon en de behandelaar”, antwoordde de vriendelijke vrouw. Dat is toch vaag?! Veel te vaag!

Dus, nu moet hij zich opnieuw aanmelden bij een andere behandelaar. Dan hebben we het over maanden op een wachtlijst, over nieuwe onderzoeken, die ook maanden duren … om uiteindelijk tot dezelfde diagnoses en conclusies te komen. Zijn diagnoses zijn namelijk niet van het soort die te rehabiliteren zijn. Daar moet hij mee leren leven, is hem al verteld, meerdere malen, door meerdere behandelaars.
Dat kan hij dus niet opbrengen, dat is exact wat hij niet meer wil! Hij is jong, maar niet piep, voorbij de dertig. Hij is ook geen vader, of echtgenoot of geliefde. Hij wil geen medicatie slikken en niet nóg langer therapie volgen.
Sowieso, de medicatie waar we in zijn geval over spreken zijn SSRI’s. Antidepressiva om precies te zijn. Dat is GÉÉN geneesmiddel!
Zodra je stopt komen de symptomen terug. Zomaar stoppen kan niet eens want het is verslavend. Als je afbouwt krijg je nog meer angsten dan voorheen. Het is een lelijke vicieuze, afhankelijke, cirkel waar je dan in terecht komt. Je mag en kan iemand toch niet verplichten dit als laatste redmiddel in te zetten?!!

Of … hij kan, nee hij wil, een andere weg inslaan. Zelfeuthanasie om precies te zijn…
– Bij euthanasie dient een arts het dodelijke middel toe, die heeft daarin de regie.
– Bij zelfeuthanasie zorgt de persoon zelf, of met hulp van naasten, voor een dodelijk middel en dient dit zichzelf toe.
Juridisch gezien wordt zelfeuthanasie beschouwd als zelfdoding. Zelfdoding is niet strafbaar en daarom is zelfeuthanasie -in de aanwezigheid van naasten– dat ook niet.
Zijn moeder mag dus bij hem zitten, tot zijn laatste adem.

Het Expertisecentrum Euthanasie kreeg afgelopen jaar achtduizend aanmeldingen. Als ze een melding in behandeling nemen duurt het, in het geval van geestelijk lijden, nog twee jaar voordat deze pas echt geëvalueerd worden. Van die achtduizend aanvragen wordt er maar tien procent gehonoreerd, dat zijn dus achthonderd euthanasie verklaringen. Dan blijven er, juist ja, zevenduizend- en tweehonderd mensen per jaar over die niet meer willen leven! Die door moeten gaan met ondragelijk en uitzichtloos lijden tot aan … hun dood inderdaad.

Veel van die personen, die allemaal een naam hebben, die allemaal ooit ongevraagd op deze aardbol zijn gezet, hebben niet de steun die ‘hij’ heeft. Die hebben misschien niet een moeder die alles heeft uitgezocht over zelfeuthanasie, die de juiste wegen en middelen inmiddels kent. Dankzij, ja dankzij, mensen die stichtingen hebben opgericht, of er lid van zijn. Die bereid zijn om deze gevoelige informatie te verstrekken. Omdat zij vinden dat ieder persoon het recht heeft om zijn of haar leven desgewenst te mogen beëindigen. Die nastreven dat dit op een humane manier gebeurt, en bij eigen keus, niet in eenzaamheid maar in het bijzijn van naasten. Zoals het ook mag als je wél toestemming voor euthanasie krijgt.
Hiermee zijn wij terug gekomen bij Alex. S, die nog een stap verder ging en zelf het dodelijke poeder voor heel weinig verkocht aan een paar honderd, van die eerder genoemde zevenduizend- en tweehonderd personen. Zes van hen zijn hierdoor gestorven.
Doch, Alex S. en andere individuen zouden deze illegale praktijken, want zo heet het beestje, niet kunnen uitvoeren als de vraag er niet ligt. Vergis u niet, ik bepleit zulke praktijken zeker niet … maar wat ik pas écht crimineel vind is dat hij, de jongeman uit dit verhaal, en duizenden anderen, niet geholpen worden bij hun gewenste dood, maar óók niet in hun verdere leven. Als je iemand een kort briefje stuurt en zegt, wij helpen je niet, neem maar wat pillen … punt … dan bevestigd dit precies wat hij al voelde; ik word niet gezien, niet gehoord en niet serieus genomen. Ik ben een niemand …
Vaak is het ook nog zo dat als deze personen eenmaal de toestemming krijgen voor euthanasie, ze hier lange tijd geen of soms nooit gebruik van zullen maken. De wanhoop van de afwijzing en het gebrek aan eigen beslissingsrecht duwt ze verder de afgrond in … duwt ze onder een trein, van een flat af, of … duwt ze juist in de armen van de Alex S’ en!!

Er is geen mens dat een leven wilt leiden dat ondragelijk is, zonder uitzicht op beter …
Er is geen moeder die afscheid wil nemen van een kind dat zij het leven heeft geschonken …
Euthanasie is voor beide geen keuze … maar een recht.

Denk je aan zelfmoord? Heb jij iemand in je omgeving waar je je zorgen om maakt? Bel gratis 0800-0113 Zelfmoord-preventie.